มหาวิทยาลัยควรทำวิจัยที่ระบบประเทศต้องมี แม้ตลาดยังไม่ทำ

โพสต์ของ พันธุ์ปิติ เปี่ยมสง่า พันธุ์ปิติ เปี่ยมสง่า รู้สึกคิดบวกที่ Kasetsart University 10 เมษายน เวลา 05:35 น. · กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย · แชร์กับ สาธารณะ วันนี้ก็มีคำถามมาให้ “เคือง”กันอีกรอบครับ ถ้ามหาวิทยาลัยจะต้องทำวิจัย ควรทำเรื่องอะไร? ควรไปแข่งกับเอกชนไหม? ควรทำสิ่งที่ตลาดทำได้อยู่แล้วหรือเปล่า? ผมคิดว่า “ไม่ใช่” — มหาวิทยาลัยไม่ได้มีหน้าที่แค่ “ผลิต paper” แต่มีหน้าที่เป็น พื้นที่ที่ระบบทั้งประเทศใช้เรียนรู้ งานวิจัยจำนวนมาก โดยเฉพาะงานเชิงลึก งานที่ใช้เวลานาน หรืองานที่ “ยังไม่เห็นผลในระยะสั้น” งานพวกนี้ ภาคอุตสาหกรรมไม่ทำ ภาครัฐก็ทำได้จำกัด แต่ถ้าไม่มีใครทำ ประเทศจะต้องเรียนรู้ด้วยวิธีเดียวคือ “ลองผิดลองถูกในระบบจริง” ซึ่งทั้งแพง และบางครั้งพลาดไม่ได้ มหาวิทยาลัยจึงมีบทบาทสำคัญอย่างหนึ่งคือ ช่วยลดต้นทุนความเสี่ยงของระบบ — ในมุมนี้ “งานวิจัย” ไม่ใช่ output แต่เป็น infrastructure ของการเรียนรู้ เป็นพื้นที่ที่ – ไอเดียใหม่ถูกทดลอง – เทคโนโลยีถูกพิสูจน์ – ระบบถูกออกแบบก่อนใช้จริง สิ่งเหล่านี้คือ pre-competitive space พื้นที่ที่ไม่มีใครอยากลงทุนคนเดียว แต่ทุกคนได้ประโยชน์ร่วมกัน — และนี่คือจุดที่มหาวิทยาลัยต้อง “เล่นบทบาทให้ถูก” ไม่ใช่ไปแข่งกับอุตสาหกรรม แต่ต้องเป็น ** Trusted System Partner for Capability Building ทำงานร่วมกับภาคส่วนต่าง ๆ แบบนี้ – อุตสาหกรรม → มีพื้นที่ทดลอง โดยไม่ต้องแบกรับความเสี่ยงทั้งหมด – ภาครัฐ → ได้องค์ความรู้ที่ผ่านการพิสูจน์ ไม่ใช่แค่ policy บนกระดาษ – ชุมชน → ได้การแก้ปัญหาที่เข้าใจบริบทจริง — ถ้ามองในแผนของมหาวิทยาลัยเอง เราก็พยายามเดินไปทางนี้อยู่แล้ว ทั้ง – การสร้างเครือข่ายวิจัย – การเชื่อมโยงองค์ความรู้ – การผลักดันให้เกิด “ผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม” แต่คำถามสำคัญคือ เราทำสิ่งเหล่านี้ในฐานะ “ระบบ” แล้วหรือยัง? หรือยังเป็นแค่ “โครงการ” ที่กระจัดกระจาย — เพราะความจริงคือ ถ้าเอกชนมี knowledge นี้อยู่แล้ว เขาจะหาคนที่เก่งกว่า เร็วกว่า ความเสี่ยงต่ำกว่า มาทำแทนทันที และเขาทำได้ดีกว่าเรา — ดังนั้น ถ้ามหาวิทยาลัยเลือกทำสิ่งเดียวกับเอกชน เราไม่ได้แค่ “ไม่ชนะ” แต่กำลัง ทำในสิ่งที่ไม่จำเป็นต้องมีเรา — คำถามที่ถูกกว่าคือ อะไรคือสิ่งที่ “ระบบประเทศต้องมี แต่ไม่มีใครทำ” – งานที่ใช้เวลานาน – งานที่ต้องลองผิดลองถูก – งานที่ยังไม่คุ้มสำหรับตลาด – งานที่ถ้าพลาดแล้ว “ราคาแพงเกินไป” — มหาวิทยาลัยทำสิ่งนี้ได้ต่างออกไป เราสามารถ ลองผิดลองถูกในพื้นที่ที่ควบคุมได้ อาจสำเร็จบ้าง ไม่สำเร็จบ้าง แต่ขั้นต่ำที่สุด เราจะได้ “ความรู้ใหม่” และที่สำคัญกว่า เราจะได้ คนที่สร้างความรู้เป็น — นี่คือสิ่งที่เอกชนทำแทนไม่ได้ และเป็นเหตุผลว่าทำไม “วิจัย” ถึงสำคัญ ไม่ใช่เพราะ paper แต่เพราะมันคือ กระบวนการสร้างคน — สรุปให้ตรงที่สุด มหาวิทยาลัยไม่ได้มีหน้าที่ “ทำวิจัยให้สำเร็จทุกเรื่อง” แต่มีหน้าที่ สร้างระบบที่ทำให้ประเทศเรียนรู้ได้ โดยไม่ต้องจ่ายราคาแพงเกินไป — และในกระบวนการนั้น เราไม่ได้แค่ได้ความรู้ แต่เราได้ คนที่ทำให้ความรู้นั้นเกิดขึ้นได้จริง — ถ้าเรายังมองมหาวิทยาลัยแบบเดิม มองงานวิจัยแบบเดิม วัดความสำเร็จแบบเดิม ผลลัพธ์ก็จะไม่ต่างจากเดิม คิดแบบเดิม คนเดิม ก็ได้แบบเดิม ถ้าอยากเห็นผลลัพธ์ที่ต่างออกไป เราต้องกล้าคิดใหม่ มองใหม่ และทำให้เกิดขึ้นจริง — Rethink. Reframe. Realize.