Kasetsart UniversityThe Life Systems University
Archive

Ranking with Purpose คือการใช้ ranking เป็นเครื่องมือ ไม่ใช่หลงให้มันกลายเป็นเป้าหมายแทนพันธกิจของมหาวิทยาลัย

ข้อเขียนนี้เสนอแนวคิด Ranking with Purpose ต่อสภามหาวิทยาลัย โดยชี้ว่าการจัดอันดับมหาวิทยาลัยควรถูกใช้เป็นเครื่องมือสะท้อนคุณภาพ ทิศทาง และ accountability ของการพัฒนา ไม่ใช่ถูกยกให้เป็นเป้าหมายในตัวเองจนทำให้มหาวิทยาลัยเบี่ยงเบนจากพันธกิจหลักและลงทุนผิดจุด
หมวด: ธรรมาภิบาลและการบริหารมหาวิทยาลัย
วันที่โพสต์: 04 November 2025
ที่มา: Facebook post archive
governance ranking strategy accountability higher-education
Rewritten Post
ถ้าไม่เข้าใจโครงสร้างของ ranking ให้ลึกพอ มหาวิทยาลัยอาจลงทุนผิดจุดและหลุดจากพันธกิจหลักของตัวเองได้ง่ายมาก
ภาพประกอบบทความเรื่อง Ranking with Purpose
คลิกรูปเพื่อดูภาพขยายใหญ่

บทความนี้เสนอวาระเชิงนโยบายต่อสภามหาวิทยาลัยภายใต้ชื่อ Ranking with Purpose โดยตั้งคำถามสำคัญว่า มหาวิทยาลัยควรใช้ university ranking อย่างไรจึงจะช่วยพัฒนาองค์กรจริง แทนที่จะถูก ranking ลากให้หลงทางจากพันธกิจหลักของตนเอง

ผู้เขียนยอมรับว่าการจัดอันดับมีประโยชน์ในฐานะเครื่องมือสะท้อนภาพลักษณ์ ความน่าเชื่อถือ และศักยภาพในระดับนานาชาติ แต่ปัญหาคือ หากตีความตัวชี้วัดอย่างผิวเผิน มหาวิทยาลัยอาจตกลงไปใน หลุมพรางเชิงนโยบาย ที่ทำให้ลงทุนผิดจุดและวัดความสำเร็จแบบแคบเกินไป

จุดเด่นของโพสต์นี้คือการไม่ปฏิเสธ ranking แบบสุดโต่ง แต่พยายามวางมันไว้ในตำแหน่งที่เหมาะสม คือเป็นเครื่องมือหนึ่งของการกำกับทิศทางและตรวจสอบผล ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูปว่ามหาวิทยาลัยควรพัฒนาอะไรบ้าง

การเข้าใจ ranking แบบผิด ๆ อาจทำให้มหาวิทยาลัยลงทุนผิดทิศทั้งระบบ

ผู้เขียนยกตัวอย่างชัดว่าการคิดว่าเปิดคณะแพทยศาสตร์หรือสาธารณสุขแล้วอันดับจะดีขึ้นโดยตรง เป็นการอ่านความสัมพันธ์ผิด เพราะสิ่งที่เห็นอาจเป็นผลของโครงสร้างมหาวิทยาลัยที่ใหญ่และมีงานวิจัยมากอยู่แล้ว ไม่ใช่เหตุโดยตรงของคะแนน ranking

ในทำนองเดียวกัน การคิดว่าการพัฒนาชุมชนไม่ส่งผลต่อ ranking ก็เป็นความเข้าใจแคบ เพราะระบบใหม่อย่าง THE Impact หรือ UI GreenMetric เริ่มให้ความสำคัญกับ ผลกระทบต่อสังคมและความยั่งยืน มากขึ้นอย่างชัดเจน

Ranking ที่ดีขึ้นไม่ได้แปลว่าเด็กเก่งขึ้นหรือรายได้ดีขึ้นโดยอัตโนมัติ

อีกประเด็นสำคัญของบทความคือการเตือนว่า ความสัมพันธ์ระหว่าง ranking ที่สูงขึ้นกับการได้เด็กเก่ง รายได้มากขึ้น หรือบัณฑิตได้งานดีขึ้น เป็นเพียงความสัมพันธ์ทางอ้อม ไม่ใช่เหตุและผลโดยตรง หากมหาวิทยาลัยเชื่อมสิ่งเหล่านี้เข้าหากันอย่างง่ายเกินไป ก็อาจใช้งบและทรัพยากรไปกับเรื่องที่ ดูดีเชิงตัวเลขแต่ไม่แตะฐานราก

จุดนี้ทำให้ Ranking with Purpose ไม่ใช่แค่คำสวย แต่เป็นกรอบคิดที่บังคับให้ผู้บริหารต้องถามเสมอว่า สิ่งที่ทำอยู่ตอบโจทย์พันธกิจของมหาวิทยาลัยจริงหรือแค่ตอบโจทย์ตัวชี้วัด

แรงจูงใจเชิงตัวเลขถ้าใช้ผิด จะทำลายคุณภาพของงานวิจัยระยะยาว

โพสต์นี้ยังชี้ชัดว่าการให้รางวัลตีพิมพ์โดยไม่คำนึงถึงคุณภาพและ impact จริง อาจสร้างแรงจูงใจเชิงลบ ทำให้งานวิจัยที่ใช้เวลานานแต่มีคุณค่าจริงไม่ได้รับการสนับสนุน ขณะที่งานที่ตอบโจทย์ตัวเลขเร็วกลับได้รางวัลมากกว่า

นี่คือคำเตือนว่าหากมหาวิทยาลัยใช้ ranking แบบขาดวิจารณญาณ ระบบจะค่อย ๆ ผลักให้คนทำงานเลือกสิ่งที่ นับง่ายมากกว่ามีความหมาย ซึ่งสุดท้ายทำลายทุนวิชาการของสถาบันเอง

มหาวิทยาลัยอย่างเกษตรศาสตร์ต้องอ่าน ranking ผ่านบริบทของตัวเอง ไม่ใช่ยอมให้ตัวชี้วัดสากลนิยามคุณค่าทั้งหมด

ผู้เขียนเตือนว่าโครงสร้างการจัดอันดับสากลจำนวนมากยังไม่สะท้อนศักยภาพของสาขาเฉพาะของประเทศไทย เช่น เกษตร พืชสวน ประมง ทรัพยากรธรรมชาติ หรือสังคมชนบท ซึ่งมี citation ต่ำกว่าโดยธรรมชาติจากความจำเพาะด้านพื้นที่ ภาษา และบริบท

ดังนั้นมหาวิทยาลัยจึงควรใช้ ranking เป็นกระจกหนึ่งบาน ไม่ใช่ยกให้มันเป็นผู้ตัดสินคุณค่าทั้งหมดของงานที่มีคุณประโยชน์เชิงสังคมและเศรษฐกิจในประเทศ

ข้อสรุปคือ ranking ต้องมากับ purpose, monitoring และ accountability

ประโยคสรุปของบทความนี้ชัดมากว่า การบริหารเรื่อง ranking ควรตั้งอยู่บนหลัก Ranking with Purpose คือใช้มันเป็นเครื่องมือสะท้อนคุณภาพและทิศทาง ไม่ใช่เป้าหมายในตัวเอง พร้อมกับมีระบบติดตาม ประเมินผล และความรับผิดชอบอย่างต่อเนื่อง

มุมนี้ทำให้ ranking กลับมาอยู่ในบทบาทที่ควรเป็น คือเครื่องมือช่วยตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์อย่างโปร่งใส ไม่ใช่แรงผลักที่ทำให้มหาวิทยาลัยหลงไปไล่ตัวเลขจนลืมว่าตัวเองมีไว้เพื่ออะไร

Original
ลิงก์อ้างอิง:
f
Original Facebook Post
พันธุ์ปิติ เปี่ยมสง่า ได้เพิ่มรูปภาพใหม่ — รู้สึกชิลล์ที่ Department of Computer Engineering - Kasetsart University 4 พฤศจิกายน 2025 · กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย · Ranking with Purpose 📊 เดือนพฤศจิกายนนี้ ผมจะเสนอวาระเชิงนโยบายต่อสภามหาวิทยาลัย Ranking with Purpose – แนวคิด เป้าหมาย และนโยบายเกี่ยวกับ University Ranking ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 🏛️ การจัดอันดับมหาวิทยาลัย (University Ranking) เป็นเครื่องมือที่ช่วยสะท้อน “ภาพลักษณ์ ความน่าเชื่อถือ และศักยภาพ” ของสถาบันอุดมศึกษาในระดับนานาชาติ ทั้งในด้านคุณภาพทางวิชาการ งานวิจัย การผลิตบัณฑิต และความยั่งยืนขององค์กร 🌍 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีการติดตามผลการจัดอันดับจากหลายสำนัก เช่น QS World University Rankings, THE World University Rankings, SCImago Institutions Rankings, Webometrics และ UI GreenMetric เป็นต้น โดยในปี 2025 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มี - คะแนนรวมใน QS เท่ากับ 15.8/100 อยู่ในอันดับที่ 782 ของโลก - มีจุดแข็งด้าน 🌱 Sustainability (33.9/100) และ 🌐 International Research Network (51.9/100) - แต่ยังมีจุดที่ควรพัฒนา เช่น 📚 Citations per Faculty (6.5/100) และ 🧭 Academic Reputation (25.2/100) อย่างไรก็ตาม การตีความผลการจัดอันดับโดยไม่เข้าใจโครงสร้างของตัวชี้วัดอย่างรอบด้าน อาจนำไปสู่ “หลุมพรางเชิงนโยบาย” (Policy Pitfalls) ที่ทำให้มหาวิทยาลัยเบี่ยงเบนจากพันธกิจหลัก เช่น 💡 การเข้าใจว่าการจัดตั้งคณะแพทยศาสตร์หรือสาธารณสุขจะช่วยเพิ่มอันดับโดยตรง ทั้งที่ความสัมพันธ์ดังกล่าวเป็นเพียงผลของโครงสร้างมหาวิทยาลัยที่ใหญ่และมีงานวิจัยมากกว่า ไม่ใช่เหตุโดยตรงของคะแนน Ranking สามารถดูเทียบเคียงกับมหาวิทยาลัยอื่นได้ 🌾 การมองว่าการพัฒนาชุมชนไม่ส่งผลต่อ Ranking ซึ่งเป็นความเข้าใจที่แคบ เพราะระบบใหม่ ๆ อย่าง THE Impact หรือ UI GreenMetric เริ่มให้ความสำคัญกับ “การพัฒนาที่ยั่งยืนและผลกระทบต่อสังคม” 🎯 การเชื่อมโยงว่า “Ranking ที่ดีขึ้น” จะทำให้ “ได้เด็กเก่งขึ้น รายได้มากขึ้น หรือนิสิตได้งานดีขึ้น” เป็นเพียงความสัมพันธ์ทางอ้อม ไม่ใช่สาเหตุโดยตรง และอาจทำให้มหาวิทยาลัยลงทุนผิดจุด 📉 การใช้แรงจูงใจเชิงตัวเลข เช่น การให้รางวัลตีพิมพ์ โดยไม่คำนึงถึงคุณภาพและผลกระทบเชิงวิชาการ อาจสร้างแรงจูงใจเชิงลบและลดคุณค่าของงานวิจัยในระยะยาว รวมถึงทำให้งานวิจัยที่มี impact สูงแต่ใช้เวลานานไม่ได้รับการสนับสนุน 🏫 นอกจากนี้ โครงสร้างของการจัดอันดับส่วนใหญ่ยัง ไม่สะท้อนศักยภาพของวิทยาเขตและสาขาที่มีลักษณะเฉพาะของประเทศไทย เช่น สาขาเกษตร พืชสวน ประมง ทรัพยากรธรรมชาติ หรือสังคมชนบท ซึ่งมักมี โอกาสได้รับการอ้างอิง (Citation) ต่ำในระดับนานาชาติ เนื่องจากความจำเพาะเชิงพื้นที่และภาษา ทำให้ผลงานวิจัยที่มีคุณค่าเชิงสังคมและเศรษฐกิจในประเทศ ไม่ถูกถ่วงน้ำหนักอย่างเหมาะสมในระบบ Ranking สากล ✨ ดังนั้น การบริหารจัดการด้าน Ranking จึงควรตั้งอยู่บนหลัก “Ranking with Purpose” — ใช้การจัดอันดับเป็นเครื่องมือสะท้อนคุณภาพและทิศทางการพัฒนา ไม่ใช่เป้าหมายในตัวเอง และควรมีระบบ ติดตาม ประเมินผล และความรับผิดชอบ (Accountability) อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรของมหาวิทยาลัยอย่างแท้จริง พันธุ์ปิติ เปี่ยมสง่า กรรมการสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ --- มีความเห็นอะไร เชิญทางนี้ หรือ msg มาหาก็ยินดีรับฟังเสมอครับ
บทความอื่นที่เกี่ยวข้อง