การเรียนรู้ที่ไร้ความหวัง ตอนที่ 3: ระบบมหาวิทยาลัยไม่ล้ม เพราะต้นทุนไม่อยู่ที่นี่

บทความนี้ชี้ให้เห็นปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบอุดมศึกษาว่า แม้นักเรียนควรเป็นศูนย์กลางของคุณค่า แต่ในทางปฏิบัติกลับถูกปฏิบัติเป็นเพียงตัวเลขในกระบวนการผลิต ขณะที่ภาควิชาเป็นหน่วยที่ทำงานจริงแต่ไม่ได้ออกแบบนโยบาย และต้องแบกรับภาระกับขั้นตอนมากขึ้นท่ามกลางทรัพยากรและอำนาจตัดสินใจที่ลดลง

คำถามสำคัญของโพสต์นี้คือ เหตุใดระบบมหาวิทยาลัยจึงยังไม่ล้ม ทั้งที่ปัญหาคุณภาพการเรียนรู้ยังอยู่ คำตอบที่เสนอคือเพราะ ต้นทุนของความไม่พร้อมไม่ได้อยู่ที่นี่ อย่างน้อยก็ไม่ใช่ในระยะสั้น

ผู้เขียนชี้ให้เห็นว่าหลายมหาวิทยาลัยสามารถเดินต่อไปได้แม้ขาดผู้บริหารระดับสูงตัวจริงอยู่เป็นเวลานาน ระบบยังมีโครงการ มีรายงาน มีภาพ และมีอันดับ ทุกอย่างยังดูเรียบร้อยและครบถ้วนตามแบบแผน เพราะคำถามที่สำคัญที่สุดไม่ได้เป็นคำถามที่ระบบบังคับให้ต้องตอบ

ระบบอยู่รอดได้ แม้ไม่ตอบคำถามว่าผู้เรียนเก่งขึ้นจริงหรือไม่

หัวใจของบทความอยู่ที่คำถามว่า นักเรียนเก่งขึ้นจริงหรือไม่ และพร้อมแก้ปัญหาให้สังคมได้หรือเปล่า หากคำถามนี้ไม่ใช่เงื่อนไขของการอยู่รอดของระบบ ระบบก็ไม่มีแรงบังคับภายในให้ต้องเปลี่ยนตัวเองอย่างจริงจัง

สิ่งนี้ทำให้มหาวิทยาลัยจำนวนมากสามารถคงสภาพเดิมไว้ได้ แม้ผลลัพธ์การเรียนรู้จะไม่ได้ตอบโจทย์ประเทศ เพราะตัวชี้วัดที่ระบบตอบสนองจริงอาจอยู่ที่กระบวนการ เอกสาร หรือภาพความเคลื่อนไหว มากกว่าความสามารถของผู้เรียนที่ออกไปสู่โลกจริง

ต้นทุนไม่ได้หายไป แต่มันถูกผลักออกไปยังธุรกิจและภาคอุตสาหกรรม

ประโยคสำคัญที่สุดของโพสต์คือ มหาวิทยาลัยไม่ล้มเพราะต้นทุนไม่อยู่ที่นี่ ต้นทุนของบัณฑิตที่ยังไม่พร้อมถูกผลักออกไปสู่ภาคธุรกิจ ภาคอุตสาหกรรม และ real sector ที่ต้องรับภาระพัฒนาคนต่อเอง

ดังนั้น แม้ระบบมหาวิทยาลัยจะไม่ล้มในเชิงองค์กร ประเทศก็ยังไม่ก้าว เพราะต้นทุนเหล่านั้นไม่ได้หายไปไหนเลย มันเพียงแค่ถูกโยกออกจากพื้นที่ที่ควรรับผิดชอบ และกลายเป็นภาระสะสมของทั้งระบบเศรษฐกิจและสังคมแทน