Kasetsart UniversityThe Life Systems University
Archive

การเรียนรู้ที่ไร้ความหวัง ตอนที่ 2: เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ แต่ไม่เปลี่ยนพฤติกรรม

ข้อเขียนนี้ตั้งคำถามต่อเป้าหมายใหญ่ของมหาวิทยาลัยไทยว่าเหตุใดถ้อยคำอย่างความเป็นเลิศ นวัตกรรม หรือระดับโลกจึงไม่ได้ทำให้องค์กรเปลี่ยนพฤติกรรม คำตอบคือเป้าหมายเหล่านั้นมักสร้างความชอบธรรมมากกว่าสร้างทิศทาง และไม่ผูกกับกลไกที่บังคับให้ต้องรับผิดชอบต่อผลลัพธ์จริง
หมวด: ธรรมาภิบาลและการบริหารมหาวิทยาลัย
วันที่โพสต์: 03 February 2026
ที่มา: Facebook post archive
hopeless-learning governance strategy institutional-culture incentives
Rewritten Post
เป้าหมายที่สวยงามอาจไม่ได้พาองค์กรไปไหน ถ้ามันสร้างแค่ความชอบธรรม แต่ไม่สร้างแรงให้ต้องเปลี่ยน
ภาพประกอบบทความการเรียนรู้ที่ไร้ความหวัง ตอนที่ 2
คลิกรูปเพื่อดูภาพขยายใหญ่

บทความนี้ไม่ได้บอกว่ามหาวิทยาลัยไทยขาดเป้าหมาย ตรงกันข้าม มันชี้ว่าระบบเต็มไปด้วยเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่เสมอ ทั้งความเป็นเลิศ นวัตกรรม ความยั่งยืน หรือความเป็นระดับโลก แต่ปัญหาไม่ได้อยู่ที่คำ หากอยู่ที่เป้าหมายจำนวนมาก จับต้องไม่ได้ และไม่ชัดว่าหมายถึงอะไรในทางปฏิบัติ

เมื่อเป้าหมายทำหน้าที่สร้างความชอบธรรม มากกว่าสร้างทิศทาง มันจึงไม่เปลี่ยนวิธีคิด วิธีทำงาน หรือพฤติกรรมขององค์กร แม้องค์กรจะพูดถึงสิ่งเหล่านี้อย่างต่อเนื่องก็ตาม

ประเด็นหลักของโพสต์นี้คือ เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่จำนวนมากไม่ได้ผูกกับ อำนาจตัดสินใจ ไม่ผูกกับงบประมาณ และไม่ผูกกับความรับผิดชอบ ทำไม่เสร็จก็ไม่ชัดว่าใครคือผู้รับผิด ใครทำอะไรก็ดูเหมือนทำมาก แต่ไม่ชัดว่าผลผลิตจริงคืออะไร

เมื่อเป้าหมายไม่ต้องรับผิด มันก็ไม่เปลี่ยนพฤติกรรมองค์กร

บทความนี้อธิบายชัดว่า หากการดำรงอยู่ในระบบยังปลอดภัยจากความเสี่ยงของความไม่สำเร็จ เป้าหมายที่ประกาศไว้ก็จะไม่เปลี่ยนวิธีคิดและพฤติกรรมขององค์กร เพราะไม่มีแรงบังคับให้ใครต้องปรับตัวจริง

เป้าหมายจึงกลายเป็นสิ่งที่ อ้างได้ แต่ไม่ใช่สิ่งที่ต้องทำให้เกิดขึ้น ซึ่งเป็นความต่างสำคัญระหว่างภาษาของยุทธศาสตร์กับกลไกของการเปลี่ยนแปลงจริง

ในระบบที่อยู่รอดสำคัญกว่าการเปลี่ยน คนที่อยากอยู่รอดก็พอแล้ว

ข้อสรุปที่คมที่สุดของโพสต์คือ ระบบแบบนี้ไม่ต้องมีคนเลว แค่มีคนที่อยากอยู่รอดก็พอ เพราะเมื่อการไม่เปลี่ยนอะไรไม่ใช่ความผิด แต่การพยายามเปลี่ยนกลับเป็นความเสี่ยง ระบบก็จะคัดคนให้เลือกความปลอดภัยแทนการเปลี่ยนแปลงเอง

นี่ทำให้บทความชิ้นนี้เชื่อมตรงกับทั้งชุดการเรียนรู้ที่ไร้ความหวัง: ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ถ้อยคำยิ่งใหญ่ แต่คือการที่เป้าหมายไม่ถูกออกแบบให้มีผลต่อแรงจูงใจ การตัดสินใจ และความรับผิดชอบขององค์กรจริง

Original
ลิงก์อ้างอิง:
f
Original Facebook Post
โพสต์ของ พันธุ์ปิติ เปี่ยมสง่า พันธุ์ปิติ เปี่ยมสง่า รู้สึกเหนื่อย 3 กุมภาพันธ์ · แชร์กับ สาธารณะ การเรียนรู้ที่ไร้ความหวัง ตอนที่ 2 เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ แต่ไม่เปลี่ยนพฤติกรรม ------ มหาวิทยาลัยไทยไม่ได้ขาดเป้าหมาย ตรงกันข้าม เรามีเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่เสมอ เต็มไปด้วยคำสวยงามและยิ่งใหญ่ “ความเป็นเลิศ” “นวัตกรรม” “ความยั่งยืน” “เพื่อแผ่นดิน” “ระดับโลก” แต่ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “คำ” แต่อยู่ที่เป้าหมายจำนวนมาก ที่จับต้องไม่ได้ ไม่รู้ชัดว่าหมายถึงอะไร และทำหน้าที่สร้าง “ความชอบธรรม” มากกว่าสร้าง “ทิศทาง” แม้จะมีเป้าหมาย แต่ก็เหมือนไม่ได้อยากไปถึงตรงนั้นจริง ๆ เป้าหมายเหล่านี้ มักไม่ผูกกับอำนาจตัดสินใจ ไม่ผูกกับงบประมาณ และไม่ผูกกับความรับผิดชอบ ทำไม่เสร็จ ก็ไม่รู้ว่าใครไม่ทำ ใครทำอะไรก็ดูเหมือนทำเยอะ แต่ไม่ชัดว่าผลผลิตคืออะไร เมื่อการดำรงอยู่ในระบบ ปลอดภัยจากความเสี่ยงของความไม่สำเร็จ มันจึงไม่เปลี่ยน “วิธีคิด” ไม่เปลี่ยนวิธีทำงาน และไม่เปลี่ยนพฤติกรรมขององค์กร เป้าหมายจึงกลายเป็นสิ่งที่ “อ้างได้” แต่ไม่ใช่สิ่งที่ “ต้องทำให้เกิด” เมื่อเป้าหมายไม่ต้องรับผิด การไม่เปลี่ยนอะไร จึงไม่ใช่ความผิด และการพยายามเปลี่ยน กลับกลายเป็นความเสี่ยง ที่ระบบไม่เคยออกแบบมาให้ใครต้องรับ ระบบแบบนี้ไม่ต้องมีคนเลว แค่มีคนที่อยากอยู่รอด
บทความอื่นที่เกี่ยวข้อง